TênTiếngAnh.vn TênTiếngAnh.vn
Kiến thức tiếng Anh

GDP là gì? GDP viết tắt của từ gì, cách đọc và cách hiểu đúng

Bởi Ban biên tập TênTiếngAnh.vn Cập nhật 5 phút đọc
GDP là gì? GDP viết tắt của từ gì, cách đọc và cách hiểu đúng
Nội dung chính
  1. GDP viết tắt của từ gì? Nghĩa từng chữ
  2. GDP đo lường điều gì?
  3. Có những cách tính GDP nào?
  4. GDP danh nghĩa, GDP thực tế và GDP bình quân đầu người khác nhau thế nào?
  5. Phân biệt GDP với GNP và GNI
  6. GDP không cho biết điều gì?
  7. Từ vựng và mẫu câu tiếng Anh với GDP

GDP là viết tắt của Gross Domestic Product, nghĩa tiếng Việt là tổng sản phẩm quốc nội: tổng giá trị thị trường của mọi hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất trong lãnh thổ một nước trong một khoảng thời gian, thường là một quý hoặc một năm. GDP đọc là /ˌdʒiː diː ˈpiː/, gần giống “gi-đi-pi”, trọng âm rơi vào chữ P.

Bạn nghe chữ GDP gần như mỗi khi bản tin nói về kinh tế, nhưng không phải ai cũng biết nó đo cái gì và vì sao người ta cứ so sánh “tăng trưởng GDP”. Bài này đi từ nghĩa từng chữ cái, cách đọc, đến cách hiểu các loại GDP và vốn từ tiếng Anh để bạn đọc tin kinh tế bằng tiếng Anh không bị “khớp”.

GDP viết tắt của từ gì? Nghĩa từng chữ

Chữ cái Từ đầy đủ Phiên âm Nghĩa tiếng Việt
G Gross /ɡrəʊs/ tổng, gộp (chưa trừ hao mòn)
D Domestic /dəˈmestɪk/ trong nước, nội địa
P Product /ˈprɒdʌkt/ sản phẩm, sản lượng

Chữ gross ở đây không mang nghĩa “ghê” như trong văn nói đời thường, mà là “tổng gộp”, tức chưa trừ phần khấu hao máy móc, nhà xưởng. Chữ domestic nhấn mạnh phạm vi lãnh thổ: cái gì sản xuất trong nước thì tính, bất kể doanh nghiệp đó là của người trong nước hay người nước ngoài. Khi đọc, bạn đánh vần từng chữ theo tên chữ cái tiếng Anh: G /dʒiː/, D /diː/, P /piː/. Nhiều người Việt hay đọc nhầm thành “gờ-đê-pê” theo kiểu tiếng Việt; nếu chưa chắc tên chữ cái, hãy xem bài bảng chữ cái tiếng Anh.

GDP đo lường điều gì?

Hiểu đơn giản, GDP là “kích thước” của nền kinh tế trong một giai đoạn. Có ba điểm cần nhớ trong định nghĩa:

  • Giá trị thị trường: mọi thứ được quy ra tiền theo giá bán, nhờ vậy có thể cộng một bát phở với một chiếc xe máy.
  • Hàng hóa và dịch vụ cuối cùng (final goods and services): chỉ tính sản phẩm đến tay người dùng cuối, không tính lặp nguyên liệu trung gian. Bột mì bán cho tiệm bánh không tính riêng, vì giá trị của nó đã nằm trong chiếc bánh mì.
  • Trong lãnh thổ và trong một khoảng thời gian: thường công bố theo quý (quarterly) và theo năm (annual).

Có những cách tính GDP nào?

Sách kinh tế học phổ thông nêu ba cách tiếp cận, về lý thuyết cho cùng một kết quả:

Cách tính Tiếng Anh Ý tưởng chính
Theo sản xuất Production (output) approach Cộng giá trị gia tăng (value added) của mọi ngành
Theo chi tiêu Expenditure approach GDP = C + I + G + (X − M)
Theo thu nhập Income approach Cộng tiền lương, lợi nhuận, tiền thuê, lãi… cùng thuế sản xuất

Công thức theo chi tiêu là phần hay gặp nhất trong đề thi và bài báo: C là consumption (tiêu dùng của hộ gia đình), I là investment (đầu tư), G là government spending (chi tiêu của chính phủ), X là exports (xuất khẩu), M là imports (nhập khẩu). Phần (X − M) gọi là net exports, xuất khẩu ròng. Dòng vốn từ nước ngoài vào nhà máy, công trình cũng góp vào phần I; bạn có thể đọc thêm bài FDI là gì để hiểu khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài.

GDP danh nghĩa, GDP thực tế và GDP bình quân đầu người khác nhau thế nào?

Thuật ngữ Tiếng Anh Cách hiểu
GDP danh nghĩa Nominal GDP Tính theo giá hiện hành của năm đó, bị ảnh hưởng bởi lạm phát
GDP thực tế Real GDP Tính theo giá của một năm gốc, đã loại bỏ biến động giá
GDP bình quân đầu người GDP per capita GDP chia cho dân số, phản ánh mức sản lượng tính trên mỗi người
Tăng trưởng GDP GDP growth (rate) Mức thay đổi của GDP thực tế so với kỳ trước, tính bằng %

Ví dụ minh họa giả định: nếu một nền kinh tế chỉ sản xuất bánh mì, năm nay làm đúng số bánh như năm ngoái nhưng giá bánh tăng, thì GDP danh nghĩa tăng còn GDP thực tế đứng yên. Vì thế khi nói “kinh tế tăng trưởng”, người ta thường dùng GDP thực tế. Mức tăng giá chung lại được theo dõi qua một chỉ số khác, xem bài CPI là gì để thấy hai chỉ số bổ trợ nhau ra sao.

GDP danh nghĩa, GDP thực tế và GDP bình quân đầu người khác nhau thế nào?
GDP danh nghĩa, GDP thực tế và GDP bình quân đầu người khác nhau thế nào? – tóm tắt nhanh.

Phân biệt GDP với GNP và GNI

GNP (Gross National Product, tổng sản phẩm quốc dân) và GNI (Gross National Income, tổng thu nhập quốc dân) dựa trên “quốc tịch” của người tạo ra thu nhập thay vì lãnh thổ. Nói gọn: GDP hỏi “sản xuất ở đâu?”, còn GNP/GNI hỏi “ai sở hữu nguồn lực tạo ra thu nhập?”. Một nhà máy vốn nước ngoài đặt tại Việt Nam được tính vào GDP của Việt Nam, nhưng phần lợi nhuận chuyển về nước chủ đầu tư thì tính vào GNI của nước kia.

GDP không cho biết điều gì?

GDP là thước đo quan trọng nhưng không phải tất cả. Nó không phản ánh trực tiếp việc thu nhập được chia đều hay không, không tính công việc không trả lương như nội trợ, và không trừ đi thiệt hại môi trường. Đây là lý do những khái niệm như ESG hay trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) ngày càng được nhắc tới song song với tăng trưởng. Ở cấp công ty, doanh nghiệp cũng có những chỉ số riêng giống như KPI để tự đánh giá, chứ không dùng GDP.

Từ vựng và mẫu câu tiếng Anh với GDP

Cụm từ Nghĩa
GDP grows / rises / expands GDP tăng
GDP shrinks / contracts / falls GDP giảm
economic growth tăng trưởng kinh tế
recession suy thoái (thường hiểu là GDP giảm nhiều quý liên tiếp)
a share of GDP / as a percentage of GDP tỷ trọng trong GDP
  • The country’s GDP grew faster than expected last quarter. – GDP của nước này quý trước tăng nhanh hơn dự kiến.
  • Real GDP is adjusted for inflation. – GDP thực tế đã được điều chỉnh theo lạm phát.
  • Tourism makes up a large share of the local GDP. – Du lịch chiếm tỷ trọng lớn trong GDP của địa phương.
  • Peter is writing an essay on GDP per capita. – Peter đang viết bài luận về GDP bình quân đầu người.
  • Lan asked her teacher why GDP does not measure happiness. – Lan hỏi cô giáo vì sao GDP không đo được hạnh phúc.
  • Exports helped boost GDP this year. – Xuất khẩu đã giúp thúc đẩy GDP năm nay.

Khi viết, GDP luôn viết hoa, không có dấu chấm giữa các chữ. Trong câu, người bản xứ thường dùng “GDP” như danh từ không cần mạo từ (GDP rose), nhưng khi có bổ ngữ phía trước thì cần “the” hoặc sở hữu cách (the country’s GDP). Muốn mở rộng vốn từ chủ đề kinh tế, bạn có thể bắt đầu từ trang từ vựng tiếng Anh theo chủ đề.

Từ vựng và mẫu câu tiếng Anh với GDP
Từ vựng và mẫu câu tiếng Anh với GDP – tóm tắt nhanh.

Câu hỏi thường gặp

GDP đọc tiếng Anh như thế nào?

GDP đọc từng chữ cái theo tên tiếng Anh: /ˌdʒiː diː ˈpiː/, gần giống “gi-đi-pi”, nhấn mạnh ở chữ P.

GDP và GNP khác nhau thế nào?

GDP tính giá trị sản xuất trong lãnh thổ một nước, còn GNP tính thu nhập do công dân và doanh nghiệp của nước đó tạo ra, dù ở trong hay ngoài nước.

GDP bình quân đầu người tiếng Anh là gì?

GDP bình quân đầu người là GDP per capita, tính bằng tổng GDP chia cho dân số.

GDP danh nghĩa và GDP thực tế khác nhau ở đâu?

GDP danh nghĩa (nominal GDP) tính theo giá hiện hành nên chịu ảnh hưởng của lạm phát; GDP thực tế (real GDP) tính theo giá năm gốc nên phản ánh đúng hơn sự thay đổi sản lượng.

Ban biên tập TênTiếngAnh.vn

Nhóm biên tập nội dung về tên gọi, từ nguyên và cách đọc tên tiếng Anh. Mỗi bài được rà soát nghĩa gốc, nguồn gốc ngôn ngữ và cập nhật khi có góp ý từ bạn đọc. Tìm hiểu thêm