STEM là viết tắt của Science, Technology, Engineering, Mathematics, tức Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học. Từ này dùng để chỉ nhóm ngành học, nghề nghiệp thuộc bốn lĩnh vực trên và mô hình giáo dục STEM dạy tích hợp chúng qua dự án thực tế. Khác với nhiều từ viết tắt, STEM đọc liền như một từ: /stem/ (gần đúng: xtem). Viết thường, stem còn là từ vựng quen thuộc nghĩa là thân cây, cuống.
Ở trường học Việt Nam, bạn sẽ gặp các cụm như “tiết học STEM”, “câu lạc bộ STEM”, “cuộc thi STEM”. Trong khi đó, sách sinh học tiếng Anh lại viết stem cell (tế bào gốc) và sách thực vật nói the stem of a plant. Bài viết giúp bạn tách bạch các nghĩa này.
STEM là viết tắt của từ gì?
| Chữ | Từ đầy đủ | Phiên âm | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| S | Science | /ˈsaɪəns/ | Khoa học (vật lý, hóa học, sinh học…) |
| T | Technology | /tekˈnɒlədʒi/ | Công nghệ |
| E | Engineering | /ˌendʒɪˈnɪərɪŋ/ | Kỹ thuật |
| M | Mathematics | /ˌmæθəˈmætɪks/ | Toán học |
Bốn từ trên cũng là tên môn học hay gặp trong thời khóa biểu bằng tiếng Anh. Bạn có thể học trọn bộ tên môn ở bài môn học tiếng Anh.
STEM đọc như thế nào?
Có hai kiểu viết tắt: loại đọc từng chữ cái (như EQ, CV, KPI) và loại đọc liền như một từ (gọi là acronym, như NASA, STEM). STEM thuộc loại thứ hai, đọc là /stem/, giống hệt từ stem (thân cây). Người Việt hay đọc thành “xờ-tem” hai âm; hãy cố gắng đọc gọn thành một âm tiết, phụ âm /s/ và /t/ dính vào nhau.
Nếu ai đó đọc rời từng chữ “ét-ti-i-em”, người bản ngữ vẫn hiểu nhưng sẽ thấy lạ. Ôn lại tên các chữ cái ở bài bảng chữ cái tiếng Anh để biết khi nào nên đánh vần, khi nào nên đọc liền.
Giáo dục STEM là gì?
Giáo dục STEM là cách dạy học tích hợp bốn lĩnh vực trên, thay vì học từng môn riêng lẻ. Học sinh thường làm việc theo nhóm để giải quyết một vấn đề thực tế: thiết kế mô hình, lắp mạch điện đơn giản, lập trình robot, làm thí nghiệm.
| Đặc điểm | Ví dụ trong lớp học |
|---|---|
| Học qua dự án (project-based learning) | Làm mô hình lọc nước từ cát, sỏi, than |
| Liên môn | Dùng toán để tính, khoa học để giải thích, kỹ thuật để lắp ráp |
| Thực hành | Chế tạo xe chạy bằng dây thun |
| Làm việc nhóm | Chia vai thiết kế, thử nghiệm, thuyết trình |
Cách học này khá giống tinh thần của một workshop: học bằng cách bắt tay vào làm.
STEM, STEAM và STREAM khác nhau thế nào?
| Viết tắt | Thành phần | Ghi chú |
|---|---|---|
| STEM | Science, Technology, Engineering, Mathematics | Dạng gốc, phổ biến nhất |
| STEAM | STEM + Arts (nghệ thuật) | Thêm yếu tố sáng tạo, thiết kế |
| STREAM | STEAM + Reading (đọc) hoặc Robotics | Cách hiểu chữ R khác nhau tùy nơi |
Lưu ý: steam viết thường là “hơi nước”, đọc /stiːm/ với âm “i” dài, khác với /stem/.
Stem (viết thường) nghĩa là gì?
| Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|
| Thân cây, cuống hoa/lá | Cut the stems before putting the roses in water. – Cắt cuống trước khi cắm hoa hồng vào nước. |
| Chân ly (ly rượu vang) | Hold the glass by the stem. – Cầm ly ở phần chân. |
| (Ngữ pháp) Gốc từ | “Play” is the stem of “playing”. – “Play” là gốc của “playing”. |
| (Động từ) stem from: bắt nguồn từ | The problem stems from poor planning. – Vấn đề bắt nguồn từ việc lên kế hoạch kém. |
| stem cell: tế bào gốc | Scientists study stem cells. – Các nhà khoa học nghiên cứu tế bào gốc. |
Phrasal verb stem from rất hay xuất hiện trong bài đọc IELTS; xem thêm cách học nhóm từ này ở bài phrasal verb là gì.
Ví dụ câu với STEM (Anh – Việt)
- Minh wants to study a STEM subject at university. – Minh muốn học một ngành STEM ở đại học.
- Our school has a new STEM club. – Trường mình có câu lạc bộ STEM mới.
- Lan won a prize at the STEM fair. – Lan đoạt giải tại hội chợ STEM.
- STEM careers include engineers, data analysts and researchers. – Nghề nghiệp STEM gồm kỹ sư, chuyên viên phân tích dữ liệu và nhà nghiên cứu.
- The students built a bridge from paper in their STEM lesson. – Học sinh dựng cây cầu bằng giấy trong tiết STEM.
- More girls are choosing STEM fields. – Ngày càng nhiều bạn nữ chọn các lĩnh vực STEM.
STEM liên quan gì đến du học và nghề nghiệp?
Khi tìm hiểu du học, bạn sẽ thấy cụm STEM programs hay STEM degrees để chỉ các chương trình thuộc khối khoa học – kỹ thuật. Mỗi quốc gia, mỗi trường có danh sách ngành STEM riêng, nên hãy kiểm tra trực tiếp với trường thay vì đoán theo tên ngành. Hồ sơ thường yêu cầu bảng điểm GPA và chứng chỉ tiếng Anh như IELTS. Các nghề thuộc khối này như kỹ sư, lập trình viên, nhà nghiên cứu được tổng hợp trong bài nghề nghiệp tiếng Anh.
Một góc nhỏ thú vị: nhiều phụ huynh theo khối STEM chọn cho con những tên tiếng Anh gắn với khoa học, vũ trụ như Nova (ngôi sao mới) hay Orion. Muốn tìm thêm, hãy ghé chuyên mục từ vựng tiếng Anh và các bài tên của site.
